PB L 1274 van 20240429, blz. 1

Besluit (EU) 2024/1274 van de Commissie van 29 april 2024 waarbij aan de Helleense Republiek een derogatie wordt toegestaan van enkele bepalingen van Verordening (EU) 2019/943 van het Europees Parlement en de Raad en van Richtlijn (EU) 2019/944 van het Europees Parlement en de Raad ten aanzien van het eiland Kreta (Kennisgeving geschied onder nummer C(2024) 2890) (Slechts de tekst in de Griekse taal is authentiek) (Voor de EER relevante tekst)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gezien Verordening (EU) 2019/943 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende de interne markt voor elektriciteit1, en met name artikel 64,

Gezien Richtlijn (EU) 2019/944 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot wijziging van Richtlijn 2012/27/EU2, en met name artikel 66,

Overwegende hetgeen volgt:

1.DE PROCEDURE

(1) Op 21 februari 2022 heeft de Commissie Besluit (EU) 2022/2583 vastgesteld, waarbij aan Griekenland een derogatie is toegestaan van de volgende bepalingen van Verordening (EU) 2019/943 en van Richtlijn (EU) 2019/944 ten aanzien van het eiland Kreta:

(2) De bij Besluit (EU) 2022/258 toegestane derogatie gold tot en met 31 december 2023 of tot de voltooiing van de volledige interconnectie van Kreta met het Griekse vasteland, indien dat eerder was.

(3) Op 18 december 2023 heeft Griekenland bij de Commissie een nieuw derogatieverzoek ingediend voor de in overweging 1 genoemde bepalingen ten aanzien van Kreta. In het verzoek heeft Griekenland verklaard dat de volledige interconnectie van Kreta wegens onvoorziene vertragingen tijdens de bouw- en vergunningsprocessen niet eind december 2023 kon worden voltooid, en heeft het verzocht om een nieuwe derogatie van die bepalingen tot en met 31 december 2025 of tot de voltooiing van de volledige interconnectie van Kreta met het Griekse vasteland, indien dat eerder is.

(4) Op 28 februari 2024 heeft de Commissie het verzoek op haar website bekendgemaakt en de lidstaten en belanghebbenden verzocht om uiterlijk 27 maart 2024 hun opmerkingen in te dienen. Slechts één partij heeft opmerkingen ingediend, in verband met de installatie van aanvullende conventionele opwekkingscapaciteit op Kreta en de vergoeding van die capaciteit. Meer in het bijzonder heeft de partij de bezorgdheid geuit dat de toepasselijke vergoedingsregeling mogelijk niet verenigbaar is met de voor capaciteitsmechanismen geldende EU-regels. Voor alle duidelijkheid: Griekenland heeft niet verzocht om een derogatie van de voor capaciteitsmechanismen geldende EU-regels, wat betekent dat deze regels voor de vergoedingsregelingen voor opwekkingscapaciteit op Kreta blijven gelden. Derhalve vallen de ontvangen opmerkingen buiten het toepassingsgebied van dit besluit. Bovendien doet dit besluit geen afbreuk aan het EU-recht over staatssteun.

2.HET EILAND KRETA

Het elektriciteitssysteem en de elektriciteitsmarkt op het eiland Kreta

(5) Het eiland Kreta ligt in de Middellandse Zee, ten zuiden van het vasteland van Griekenland. Tot 3 juli 2021 had het een autonoom elektriciteitssysteem, dat niet op het continentale elektriciteitssysteem van Griekenland was aangesloten.

(6) Zoals uiteengezet in de overwegingen 6 tot en met 9 van Besluit (EU) 2022/258 beschouwde Griekenland de volledige interconnectie van Kreta met het Griekse vasteland als een prioritair project dat volgens de planning eind 2023 moest zijn voltooid en in twee fasen moest worden uitgevoerd:

(7) Vóór de voltooiing van de interconnectie van fase I was de elektriciteitsmarkt op Kreta van dien aard dat producenten en leveranciers geen biedingen op de Griekse markt indienden en de opwekkingseenheden op basis van de minimale variabele kosten werden verdeeld. De clearingprijs voor de groothandelsmarkt in elektriciteit op Kreta werd maandelijks berekend op basis van de variabele en totale kosten van de eenheden van conventionele stroom, die allemaal aan de gevestigde onderneming Public Power Cooperation SA (“PPC SA”) toebehoorden. PPC SA was de enige producent van conventionele stroom op het eiland. Daarnaast waren er verscheidene producenten van elektriciteit uit hernieuwbare energie met een vast tarief krachtens een stroomafnameovereenkomst of een vast tarief afhankelijk van de datum waarop elke eenheid in bedrijf was genomen. Sinds de voltooiing van fase I (1 november 2021) wordt dit model niet meer toegepast.

(8) Voor de overgangsperiode tussen de voltooiing van fase I en die van fase II is er op de elektriciteitsmarkt op Kreta een hybride marktmodel van toepassing. Nadere bijzonderheden over de werking van dat hybride model zijn in de overwegingen 15 tot en met 19 van Besluit (EU) 2022/258 uiteengezet.

(9) Het komt erop neer dat, volgens het hybride model, de Griekse elektriciteitsbeurs HEnEX orders voor de gehele belasting en thermische opwekking op Kreta aan zowel de day-ahead- als de intradaymarkt indient. Deze orders worden namens alle belastingvertegenwoordigers en thermische producenten op Kreta ingediend. De contracten met hernieuwbare energie zijn bij ministerieel besluit aan de exploitant van hernieuwbare energie en garanties van oorsprong (“DAPEEP”) overgedragen en de relevante meetgegevens voor zowel bestaande als nieuwe hernieuwbare energie op Kreta worden door de distributiesysteembeheerder (“HEDNO SA”) aan DAPEEP verstrekt. Tegelijkertijd dient DAPEEP orders in voor de opwekking van hernieuwbare energie op Kreta. Op basis van die orders wordt de totale vraag naar elektriciteit, zoals voorspeld door de Griekse transmissiesysteembeheerder IPTO SA, toegewezen aan de belastingvertegenwoordigers overeenkomstig hun aandeel in de levering dat maandelijks vooraf door HEDNO SA wordt berekend. Na de voltooiing van dat proces wordt de volledige belasting en het volledige opwekkingsprofiel van Kreta virtueel op de day-ahead- en intradaymarkten van het onderling verbonden systeem op het Griekse vasteland ingevoerd.

(10) Volgens het verzoek volgt de exploitatie van de interconnectie van fase I de economische signalen van de prijsvorming op het onderling verbonden systeem op het vasteland ten opzichte van de elektriciteitsmarkt op Kreta. Vanwege de hoge kosten voor de opwekking van thermische elektriciteit op Kreta wordt via de interconnectie van fase I voornamelijk elektriciteit naar Kreta geïmporteerd. Dat is echter niet altijd het geval. Tijdens perioden van lage belasting en hoge opwekking van elektriciteit uit hernieuwbare energie op Kreta keert de stroom op de kabels van de interconnectie van fase I om en stroomt de elektriciteit van Kreta naar het vasteland. Griekenland heeft toegelicht dat die elektriciteit in dat geval altijd uit hernieuwbare energie is opgewekt, omdat thermische opwekking wordt beschouwd als bedoeld voor de lokale belasting op Kreta.

(11) Griekenland heeft aangevoerd dat het hybride model in werking is getreden op basis van de volgende nationale maatregelen: de artikelen 105, 107 en 108 van de Griekse wet 4821/2021 en de besluiten van de nationale regelgevende instantie RAE nr. 755/2021 en nr. 807/2021.

(12) Verder heeft Griekenland aangevoerd dat het hybride model voor de overgangsperiode het geschiktste, efficiëntste en effectiefste marktsysteem voor Kreta is gebleken in vergelijking met de twee overwogen alternatieven, namelijk de integratie van Kreta in de Griekse elektriciteitsmarkt door middel van één of twee biedzones. Ter ondersteuning van die verklaring heeft Griekenland informatie ingediend waaruit blijkt dat het hybride model heeft geleid tot aanzienlijke kostenbesparingen, het vermijden van buitensporige redispatchingkosten, lagere kosten van de geleverde elektriciteit en een efficiënt gebruik van minder vervuilende technologie.

(13) Wat de kleinhandelsmarkt betreft, heeft Griekenland verklaard dat die voor alle leveranciers openstaat en dat er momenteel ongeveer vijftien op Kreta actief zijn. Aangezien de opwekkingskosten op Kreta hoger zijn dan de kosten van het Griekse onderling verbonden elektriciteitssysteem, heeft Griekenland ervoor gekozen dat de leveranciers op het gehele grondgebied één enkel tarief toepassen voor elke categorie afnemers. Dit besluit is ingegeven door het streven naar sociale samenhang.

3.GEVRAAGDE DEROGATIES

(14) Het voor het eiland Kreta ingediende derogatieverzoek is gebaseerd op de aanmerking ervan als kleinschalig verbonden systeem in de zin van artikel 64, lid 1, punt a), van Verordening (EU) 2019/943. Deze aanmerking is in de overwegingen 36 tot en met 40 van Besluit (EU) 2022/258 bevestigd.

3.1.Derogatie krachtens artikel 64 van Verordening (EU) 2019/943

(15) Griekenland heeft voor Kreta om een nieuwe derogatie van artikel 6, artikel 7, lid 1, artikel 8, leden 1 en 4, en de artikelen 9, 10 en 11 van Verordening (EU) 2019/943 verzocht.

3.2.Derogatie krachtens artikel 66 van Richtlijn (EU) 2019/944

(16) Griekenland heeft voor Kreta om een nieuwe derogatie van artikel 40, leden 4 tot en met 7, van Verordening (EU) 2019/944 verzocht.

3.3.Duur van de gevraagde derogatie

(17) Griekenland heeft verzocht om de derogatie even lang te laten duren als de overgangsperiode, namelijk tot eind 2025, wanneer Kreta volledig met het Griekse vasteland zal zijn verbonden. Griekenland heeft verduidelijkt dat bepaalde netwerkupgrades op Kreta weliswaar geleidelijk plaatsvinden tot eind 2028, maar dat die de voltooiing en het functioneren van de interconnectie van fase II niet in gevaar zullen brengen.

(18) In het verzoek heeft Griekenland aangevoerd dat de volledige interconnectie volgens de planning eind 2023 zou zijn voltooid, wat met de duur van de bij Besluit (EU) 2022/258 toegestane derogatie overeenkomt, maar dat de voltooiing van het project vertraging heeft opgelopen. Volgens het door Griekenland ingediende geactualiseerde tijdschema moet de volledige interconnectie eind 2025 voltooid zijn. Griekenland heeft verklaard dat het project met aanzienlijke vertragingen te kampen heeft als gevolg van gebeurtenissen die vóór de aanvang van de bouwwerkzaamheden niet konden worden voorzien.

(19) In het bijzonder heeft Griekenland verklaard dat de COVID-19-pandemie bij de aankoop van bepaalde bouwmaterialen en -diensten aanzienlijke vertragingen heeft veroorzaakt. Bovendien heeft de ontdekking van bijzondere antiquiteiten tijdens de graafwerkzaamheden tot verdere vertragingen geleid, omdat de bevoegde archeologische autoriteiten bij de reeds lopende vergunningsprocedures betrokken moesten worden. Griekenland heeft er ook op gewezen dat de ontdekking van karstholten in het ondergrondse gebied van het bouwterrein betekende dat de werkzaamheden moesten worden opgeschort totdat die holten voldoende waren beoordeeld en behandeld. Ten slotte hebben ook de overstromingen van september 2023 tot verdere vertragingen in het project geleid, aangezien die het productieproces van de leverancier van de staalstructuur voor het convertorstation op Kreta hebben beïnvloed.

4.BEOORDELING

4.1.Kleinschalige verbonden systemen waarvan het functioneren aanzienlijke problemen met zich meebrengt

(20) Overeenkomstig artikel 64 van Verordening (EU) 2019/943 kan er in twee gevallen een derogatie van artikel 6, artikel 7, lid 1, artikel 8, leden 1 en 4, en de artikelen 9, 10 en 11 van die verordening worden toegestaan:

(21) Overeenkomstig artikel 66, lid 1, eerste alinea, van Richtlijn (EU) 2019/944 kan een derogatie van de desbetreffende bepalingen van de artikelen 7 en 8 en van de hoofdstukken IV, V en VI van die richtlijn worden toegestaan voor kleinschalige geïsoleerde systemen en kleinschalige verbonden systemen, indien de lidstaat of lidstaten kan of kunnen aantonen dat zich wezenlijke beheersproblemen voordoen voor die systemen.

(22) Krachtens zowel Verordening (EU) 2019/943 als Richtlijn (EU) 2019/944 moeten de lidstaten in het geval van kleinschalige verbonden systemen aantonen dat er aanzienlijke problemen zijn voor het functioneren van dergelijke systemen. Bovendien moet de derogatie beperkt zijn in de tijd en zijn onderworpen aan voorwaarden die beogen de mededinging en de integratie in de interne markt voor elektriciteit te vergroten.

Kleinschalig verbonden systeem

(23) De aanmerking van het eiland Kreta als kleinschalig verbonden systeem is in de overwegingen 36 tot en met 40 van Besluit (EU) 2022/258 beoordeeld. Aangezien die beoordeling nog steeds geldt, kan Kreta worden aangemerkt als kleinschalig verbonden systeem in de zin van artikel 64 van Verordening (EU) 2019/943 en artikel 66 van Richtlijn (EU) 2019/944.

Aanzienlijke problemen voor het functioneren van het systeem

(24) Het begrip “aanzienlijke problemen” in artikel 64, lid 1, punt a), van Verordening (EU) 2019/943 is noch door de wetgever, noch door de Commissie in haar besluitvormingspraktijk gedefinieerd. De open formulering laat de Commissie toe rekening te houden met alle mogelijke problemen in verband met de specifieke situatie van kleinschalige systemen, op voorwaarde dat deze aanzienlijk en niet slechts marginaal zijn. Dergelijke problemen kunnen sterk verschillen naargelang de geografische kenmerken, de productie en het verbruik van het betrokken systeem, maar ook op basis van technische ontwikkelingen, zoals elektriciteitsopslag en kleinschalige opwekking. Bovendien moeten die aanzienlijke problemen verband houden met het functioneren van de kleinschalige geïsoleerde systemen en de kleinschalige verbonden systemen.

(25) In het verzoek heeft Griekenland de problemen toegelicht die het zou ondervinden bij het functioneren van het elektriciteitssysteem op Kreta, indien het Verordening (EU) 2019/943 en Richtlijn (EU) 2019/944 tijdens de overgangsperiode volledig zou toepassen. De volledige toepassing van die rechtshandelingen vereist de integratie van Kreta in de Griekse elektriciteitsmarkten door één of twee biedzones (“scenario van één biedzone” respectievelijk “scenario van twee biedzones”). De daarmee samenhangende en in het verzoek toegelichte uitdagingen hadden betrekking op dezelfde aanzienlijke problemen als die de Commissie heeft beoordeeld in Besluit (EU) 2022/258.

(26) Samengevat heeft Griekenland gewezen op de problemen met het functioneren van de elektriciteitsmarkt op Kreta die bij een volledige toepassing van Verordening (EU) 2019/943 en Richtlijn (EU) 2019/944 zouden ontstaan.

(27) Enerzijds zou de integratie van de marktdeelnemers van Kreta in de Griekse elektriciteitsmarkt in het scenario van één biedzone leiden tot hoge redispatchingkosten, die uiteindelijk door de elektriciteitsverbruikers zouden moeten worden betaald. Door de tekortkomingen in de meetinfrastructuur zouden de marktdeelnemers van Kreta in elk geval niet ten volle kunnen deelnemen aan de day-ahead-, intraday- en balanceringsmarkten voor elektriciteit in Griekenland. In het bijzonder zijn de nodige meetsystemen nog niet geïnstalleerd, en dat zal ook niet gebeuren vóór het eerste kwartaal van 2024.

(28) Anderzijds zou de creatie van een afzonderlijke biedzone niet alleen extra infrastructuurinvesteringen vergen, die hoe dan ook niet tijdens de periode van de gevraagde derogatie zouden worden voltooid, maar ook ongeschikt lijken vanwege de algemene marktefficiëntie, stabiliteit en robuustheid van de biedzone. Vanwege de beperkte duur van de derogatie zou dit evenmin een evenredige oplossing zijn.

(29) In het verzoek heeft Griekenland ook bepaalde actualiseringen verstrekt van de informatie die vóór de vaststelling van Besluit (EU) 2022/258 is ingediend. Het land heeft onder meer geraamd dat de totale elektriciteitskosten bij de hypothetische scenario’s van één en twee biedzones ongeveer 190 miljoen EUR respectievelijk 217 miljoen EUR hoger zouden liggen dan de werkelijke kosten in het kader van het hybride model voor de desbetreffende periode.

(30) Daarom moet naar de respectieve beoordeling in de overwegingen 41 tot en met 48 van Besluit (EU) 2022/258 worden verwezen en worden geconcludeerd dat Griekenland heeft aangetoond dat er aanzienlijke problemen zijn voor het functioneren van het elektriciteitssysteem op Kreta als kleinschalig verbonden systeem totdat het eiland volledig met het continentale net is verbonden, dus tot de interconnectie van fase II is voltooid.

(31) Het momenteel op Kreta toepasselijke, tijdelijke hybride model is bedoeld om deze problemen op te lossen en levert vanwege de redenen in overweging 29 aanzienlijke voordelen op in vergelijking met de volledige integratie van het Kretenzische systeem in de Griekse elektriciteitsmarkt tijdens de overgangsperiode.

4.2.Toepassingsgebied van de gevraagde derogatie

4.2.1.Artikel 6, artikel 7, lid 1, artikel 8, leden 1 en 4, de artikelen 9, 10 en 11 van Verordening (EU) 2019/943

4.2.1.1.Het verzoek

(32) Met betrekking tot artikel 6 van Verordening (EU) 2019/943 heeft Griekenland aangevoerd dat het momenteel op Kreta toepasselijke hybride model geen balanceringsmarkt omvat. Daarom zou er een derogatie van dat artikel nodig zijn opdat het hybride model van toepassing blijft totdat Kreta volledig is verbonden.

(33) Met betrekking tot artikel 7, lid 1, en artikel 8, leden 1 en 4, van Verordening (EU) 2019/943 heeft Griekenland opgemerkt dat het momenteel op Kreta toepasselijke hybride model geen bepalingen inzake day-ahead- en intradaymarkten of transacties op deze markten omvat. Daarom zou er volgens Griekenland een derogatie van die artikelen nodig zijn opdat het hybride model van toepassing blijft totdat Kreta volledig is verbonden.

(34) Evenzo is Griekenland op basis van overweging 33 van mening dat de integratie van termijnmarkten, technische beperkingen van biedingen en de waarde van de verloren belasting als genoemd in de artikelen 9, 10 en 11 van Verordening (EU) 2019/943 niet op het hybride model op Kreta van toepassing zijn. Daarom zou er volgens Griekenland een derogatie van die artikelen nodig zijn opdat het hybride model van toepassing blijft totdat Kreta volledig is verbonden.

4.2.1.2.Beoordeling

(35) Met betrekking tot de gevraagde derogatie van artikel 6, artikel 7, lid 1, artikel 8, leden 1 en 4, en de artikelen 9, 10 en 11 van Verordening (EU) 2019/943 hebben die bepalingen betrekking op vereisten betreffende de termijn-, day-ahead-, intraday- en balanceringsmarkten. Uit de door Griekenland verstrekte informatie blijkt dat deze markten niet op doeltreffende wijze op Kreta tot stand kunnen worden gebracht vanwege de specifieke kenmerken van het elektriciteitssysteem dat momenteel in dit gebied van toepassing is. Een derogatie van deze bepalingen is derhalve gerechtvaardigd.

4.2.2.Artikel 40, leden 4 tot en met 7, van Richtlijn (EU) 2019/944

4.2.2.1.Het verzoek

(36) Griekenland heeft aangevoerd dat het hybride model geen balanceringsmarkt of marktgebaseerde aankoop van ondersteunende diensten omvat. Om te waarborgen dat het hybride model in de overgangsperiode blijft functioneren, zou een derogatie van dat artikel nodig zijn.

4.2.2.2.Beoordeling

(37) Vanwege het ontbreken van een balanceringsmarkt en een marktgebaseerde aankoop van niet-frequentiegerelateerde ondersteunende diensten op het eiland Kreta is een derogatie van de verplichtingen van artikel 40, leden 4 tot en met 7, van Richtlijn (EU) 2019/944 gerechtvaardigd.

4.3.Geen belemmering voor de transitie naar hernieuwbare energie, meer flexibiliteit, energieopslag, elektromobiliteit en vraagrespons

(38) Overeenkomstig artikel 64, lid 1, vijfde alinea, van Verordening (EU) 2019/943 en artikel 66, lid 2, van Richtlijn (EU) 2019/944 moet een derogatiebesluit garanderen dat het geen belemmering vormt voor de transitie naar hernieuwbare energie, meer flexibiliteit, energieopslag, elektromobiliteit en vraagrespons.

(39) Wat de transitie naar hernieuwbare energie, meer flexibiliteit (met inbegrip van vraagrespons) en energieopslag betreft, moet worden opgemerkt dat goed functionerende termijn-, day-ahead-, intraday- en balanceringsmarkten, overeenkomstig de vereisten van Verordening (EU) 2019/943 en Richtlijn (EU) 2019/944, de nodige investerings- en dispatchingsignalen moeten verstrekken om de potentiële ontwikkeling van die technologieën te maximaliseren. Naar verwachting zal dat het geval zijn zodra het eiland Kreta volledig met het Griekse vasteland is verbonden.

(40) Zoals aangegeven in overweging 56 van Besluit (EU) 2022/258 golden er vóór de voltooiing van de interconnectie van fase I technische beperkingen op Kreta, waarbij de penetratie van hernieuwbare energie werd beperkt tot maximaal 25 % van de belasting, dit in verband met operationele veiligheidsbeperkingen. De voltooiing van fase I heeft deze aan duurzame energiebronnen opgelegde beperking in zekere mate opgeheven. Het hybride model stelt Kreta in staat zijn elektriciteit uit te voeren in geval van lage belasting en hoge opwekking uit hernieuwbare energie, om beperking van hernieuwbare energie te voorkomen. Tot staving van deze verklaring heeft Griekenland cijfers ingediend waaruit blijkt dat de productie van hernieuwbare energie in 2021 en vooral in 2022, het eerste volledige jaar van het functioneren van de interconnectie van fase I, ten opzichte van de voorgaande jaren is gestegen.

(41) Griekenland heeft opgemerkt dat de gevraagde derogatie de reeds lopende ontwikkeling van en voorbereiding op de installatie van nieuwe capaciteit van hernieuwbare energie op Kreta niet zal vertragen. Griekenland heeft ook aangevoerd dat Kreta na voltooiing van de volledige interconnectie ten minste 2.150 MW aan hernieuwbare energie zal voorzien, wat op basis van de installatie van opslaginstallaties kan stijgen tot 2.500 MW.

(42) Wat meer flexibiliteit, energieopslag en vraagrespons betreft, hangt de mogelijkheid om flexibiliteitsdiensten, met inbegrip van opslag, aan te bieden ter ondersteuning van het elektrische systeem af van de kwaliteit van de prijssignalen en hun vermogen om die dienstverleners efficiënte investerings- en dispatchstimulansen te geven. In de regel kan structurele congestie binnen een biedzone, hetgeen het geval zal zijn tijdens de overgangsperiode van fase I naar fase II, resulteren in verstoorde investeringssignalen voor locatiespecifieke flexibiliteitsdiensten. Bij een scenario van twee biedzones voor Kreta en het Griekse vasteland zouden de investeringssignalen echter zeer onstabiel zijn, gezien het tijdschema voor de voltooiing van fase II en de volledige interconnectie van Kreta met het Griekse vasteland, waardoor de structurele congestie zal worden verlicht. Aangezien de verbinding met het vasteland marktgebaseerde levering van flexibiliteitsdiensten mogelijk zal maken, is een derogatie voor een korte periode die een snelle integratie van Kreta in het systeem van het vasteland mogelijk maakt, derhalve gunstig voor de integratie van vraagrespons, energieopslag en andere bronnen van flexibiliteit.

(43) Artikel 64 van Verordening (EU) 2019/943 vereist niet dat derogatiebesluiten het potentieel voor flexibiliteit of energieopslag maximaliseren. Een krachtens dat artikel toegestane derogatie moet alleen waarborgen dat zij geen belemmering vormt voor deze transitie. De derogatie mag met andere woorden geen ontwikkelingen in de weg staan die zich zonder de derogatie van nature zouden voordoen. Het is onwaarschijnlijk dat zonder de derogatie zich in elk van de elektriciteitssystemen op Kreta goed functionerende termijn-, day-ahead-, intraday- en balanceringsmarkten zouden ontwikkelen. Dit heeft te maken met de uitdagingen in verband met het functioneren van de kleinschalige verbonden elektriciteitssystemen, de zeer beperkte mededinging in het opwekkingssegment en het gebrek aan verbinding met de markt van het vasteland. In dat opzicht is de beperkte duur van de derogatie, en de paraatheid voor een volledig marktbeheer zodra fase II is voltooid, van het grootste belang.

(44) Vanwege het kortetermijnaspect lijkt het hybride model geen merkbaar effect op de verdere ontwikkeling van hernieuwbare energie, flexibiliteit, energieopslag, elektromobiliteit en vraagrespons te hebben.

(45) Ten slotte moet de Commissie krachtens artikel 64, lid 1, van Verordening (EU) 2019/943 toelichten in hoeverre in de derogatie rekening moet worden gehouden met de toepassing van de netcodes en de richtsnoeren. In dit geval, met uitzondering van de bepalingen die vallen onder het toepassingsgebied van de in de overwegingen 32 tot en met 37 genoemde derogatie, zijn en blijven de netcodes en de richtsnoeren op Kreta van toepassing.

4.4.Beperking in tijd van de derogatie en voorwaarden die beogen de mededinging en de integratie in de interne markt voor elektriciteit te verbeteren

(46) Artikel 64 van Verordening (EU) 2019/943 en artikel 66 van Richtlijn (EU) 2019/944 bepalen uitdrukkelijk dat de derogatie beperkt in de tijd moet zijn en dat zij onderworpen moet zijn aan voorwaarden die beogen de mededinging en de integratie met de interne markt voor elektriciteit te verbeteren.

(47) In het licht van de in overweging 19 door Griekenland aangevoerde redenen is het nieuwe derogatieverzoek beperkt tot de overgangsperiode, die uiterlijk 31 december 2025 afloopt.

(48) Naar verluidt zal uiterlijk 31 december 2025 de interconnector tussen Kreta en het Griekse continentale systeem operationeel zijn, samen met de passende meetinfrastructuur die Kreta in staat moet stellen deel te nemen aan de Griekse groothandelsmarkten voor elektriciteit. Griekenland heeft bevestigd dat de voltooiing van het interconnectieproject geen verdere vertraging zal oplopen.

4.5.Uitwerking

(49) Hoewel het verzoek op 18 december 2023 is ontvangen, was het niet mogelijk dit besluit vast te stellen vóór 31 december 2023, toen de bij Besluit (EU) 2022/258 toegestane derogatie afliep. Ter voorkoming van snelle en onvoorspelbare wijzigingen van het regelgevingskader voor de periode van 1 januari 2024 tot en met de datum van vaststelling van dit besluit, die de marktwerking op het eiland Kreta en mogelijk op het Griekse vasteland ernstig zouden kunnen schaden, moet dit besluit van toepassing zijn vanaf de datum volgend op de einddatum van de bij Besluit (EU) 2022/258 toegestane derogatie, namelijk 1 januari 2024,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

Aan de Helleense Republiek wordt een derogatie toegestaan van artikel 6, artikel 7, lid 1, artikel 8, leden 1 en 4, en de artikelen 9, 10 en 11 van Verordening (EU) 2019/943, alsook van artikel 40, leden 4 tot en met 7, van Richtlijn (EU) 2019/944, ten aanzien van het eiland Kreta.

Artikel 2

De krachtens artikel 1 toegestane derogatie geldt vanaf 1 januari 2024 tot en met 31 december 2025 of tot de voltooiing van fase II van de interconnectie tussen Kreta en het Griekse vasteland, indien dat eerder is.

Artikel 3

De Helleense Republiek informeert de Commissie tweemaal, de eerste keer uiterlijk op 31 december 2024 en de tweede keer uiterlijk op 30 juni 2025, over de voortgang en de resterende planning met betrekking tot de voltooiing en de commerciële exploitatie van fase II van de interconnectie tussen Kreta en het Griekse vasteland, onder meer wat betreft de installatie en de exploitatie van de adequate meetinfrastructuur die de deelname van Kreta aan de Griekse groothandels- en balanceringsmarkt mogelijk maakt.

Artikel 4

Dit besluit is gericht tot de Helleense Republiek.
Gedaan te Brussel, 29 april 2024.

Voor de Commissie

Kadri Simson

Lid van de Commissie


  1. PB L 158 van 14.6.2019, blz. 54, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2019/943/oj.

    (terug)
  2. PB L 158 van 14.6.2019, blz. 125, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2019/944/oj.

    (terug)
  3. Besluit (EU) 2022/258 van de Commissie van 21 februari 2022 waarbij aan de Helleense Republiek een derogatie wordt toegestaan van enkele bepalingen van Verordening (EU) 2019/943 van het Europees Parlement en de Raad en van Richtlijn (EU) 2019/944 van het Europees Parlement en de Raad ten aanzien van Kreta (PB L 42 van 23.2.2022, blz. 92, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2022/258/oj).

    (terug)